Zoals de meeste weten zijn wij per Oktober 2005 permanent naar Tsjechië verhuisd (geëmigreerd). Ook al is Tsjechië nog redelijk dicht bij Nederland is dit een hele stap. We hebben het reuze naar onze zin hier in Tsjechië. Toch is het echt het opbouwen van een nieuw leven. Vele dingen die vanzelfsprekend of duidelijk waren zijn het nu niet meer. Hier meer over mijn/onze ervaringen over het leven hier.
Aanvragen verblijfsvergunning en rodne cislo
Bij het aanvragen van een verblijfsvergunning wordt momenteel automatisch door de vreemdelingenpolitie een rodne cislo (Tsjechisch sofinummer) aangevraagd. Het verblijfsvergunning (vroeger groen boekje) is wel vrij snel klaar. Binnen ongeveer een maand. Met het rodne cislo is het slechter gesteld. Dit nummer heb je nodig voor belastingzaken en pensioenverzekering (i.v.m. overheidssteun) De aanvraag voor een rodne cislo wordt in Praag verwerkt. Helaas duurt het wel tot een jaar voordat je het nummer hebt. Er is geen mogelijkheid om te informeren naar de status.Zodra het nummer klaar is wordt het teruggestuurd naar de vreemdelingenpolitie die de aanvraag heeft ingediend. Ben je in de tussentijd verhuisd dan worden alle papieren en informatie doorgestuurd naar de vreemdelingenpolitie van het district waar je op het moment woont. Je wordt niet gebeld als het nummer er is dat moet je zelf doen. Dat doe je dan ook graag als het zo lang duurt 
Gelukkig heb ik inmiddels mijn rodne cislo.
Belastingzaken
In Nederland doet iedereen zijn eigen belastingzaken. Als je veel geld hebt of een eigen bedrijf dan kan je het natuurlijk ook laten verzorgd door een administratie kantoor, maar dat is je eigen keuze. Hier in Tsjechië worden de belastingzaken in de meeste gevallen door het bedrijf waar je werkt geregeld. Alleen als je daarnaast nog een eigen bedrijf hebt of een gezamenlijke belastingaanvraag wilt indienen moet je het zelf doen. De Tsjechische belastingpapieren zijn roze ipv het Nederlandse bekende blauw. In Nederland was ik wel aardig bekend met alle aftrekposten en het invullen van jaarlijkse aangifte maar hier in Tsjechie is het allemaal echt heel onbekend. Vooral als je ook nog 101 verschillende fomulieren hebt. Zo ziet het aangifte formulier eruit in Tsjechie: pdf file
Lunch en Stravenky
Hier in Tsjechië is bijna iedereen gewoon om tussen de middag warm te eten. Wat doe je dan door de weeks als je aan het werk bent? Heel wat scholen en grote bedrijven hebben een eigen kantine waar de werknemers of scholieren tussen de middag warm kunnen eten. Een andere mogelijkheid is dat je bonnen krijgt. In het Tsjechisch heten deze bonnen Stravenky. Er zijn verschillende bedragen mogelijk zoals 45 Kc, 70 Kc. Zie ook het plaatje hier voor een voorbeeld.
.
Met de bonnen kan je in de meeste restaurants of openbare kantines (Jidelny) voor je eten betalen. Voor 70 Kc kan je al best lekker eten. Voor het dagelijkse menu van de Jidelna tegenover waar ik werk kijk hier . Nu Vladka thuis is met onze kleine Daniel gaan ik daar niet zo vaak meer met m’n collega’s eten. Ik vind het gezelliger om op z’n Nederlands samen ‘s avonds warm te eten. Gezellig als klein gezinnetje… Gelukkig kan je ook boodschappen met die Stravenky doen maar dan mag je er alleen levensmiddelen voor halen. Let op: sterke drank valt niet onder levensmiddelen 
Wat is nu het voordeel van dit alles? Vaak betaald de werkgever een deel van de Stravenky en het overige bedrag wordt belastingvrij van je loon afgeschreven. In Tsjechië wordt dus meestal alleen ‘s weekends thuis gekookt en dat kunnen de Tsjechen ook lekker maar daarover later nog een keer meer.
Vroeg opstaan
Het is in Tsjechië wel vroeg opstaan hoor ook al is het wel een beetje aan het veranderen. Veel winkels en bakkerijen zijn al op 6 uur of half zeven open zodat je er lekker vers brood kan kopen. Vroeg opstaan is in Tsjechië een gewoonte die nog stamt uit het Habsburgerse rijk. De keizer was gewoon om vroeg op te staan en zo ook al zijn onderdanen. Een heel verschil met Nederland waar de meeste winkels pas om 9 uur open gaan. In Denemarken is er al een vereniging opgericht die het het promoot om pas om 11 uur te beginnen, de B-society – een alternatief voor de 8-16 society: http://b-samfundet.dk/
Billboards en reclame
Een van de dingen die direct opvalt in Tsjechië zijn de vele billboards en reclame langs de weg en op bruggen. In de meeste Europese landen in reclame langs de (snel) weg gebonden aan strenge regels om de verkeersveiligheid niet onnodig in het gevaar te brengen. In Tsjechië lijkt het wel een paradijs voor reclame en marketing bureau’s. Kijk maar eens op het fotootje hier beneden:
Ziek zijn
“Morgen ben ik weer op het werk omdat mijn ziekteverlof vandaag eindigt”. Dergelijke uitspraken hoor ik hier zo af en toe en ik verbaas me er nog steeds over. Ik verwacht meer zoiets van “Ik voel me alweer een stuk beter, morgen ben ik weer op het werk”. Als je ziek bent moet je hier in Tsjechië naar de dokter. Hoe ziek je ook bent, je moet altijd aansluiten in de lange rij in de wachtkamer voor een controle. Als de dokter het nodig vindt krijg je een formuliertje “potvrzení o nemoci” (bevestiging van ziekte) mee voor je werkgever waarop staat dat je tot een bepaalde tijd je werk niet kan uitvoeren. Na die bepaalde periode (een week is wel normaal) mag je weer terugkomen bij de dokter om te kijken of je weer gezond bent. Als dat zo is dan ga je weer aan het werk. Wel krijg je veel minder loon uitbetaald voor de dagen dat je ziek bent. Met ingang van dit jaar waren de eerst 3 dagen niet betaald, maar dat is door een uitspraak van het hooggerechtshof al weer teruggedraaid. Desalniettemin is het ziekteverzuim een groot probleem en is het een van de hoogste in Europa.
Een baan vinden
Sinds Tsjechië tot de Europese unie is toegetreden is het geen probleem meer als Nederlander om in Tsjechië aan het werk te gaan. Een feit waar je wel erg rekening mee moet houden dan het (met misschien uitzondering van de hoofdstad Praag) het communiceren in een andere taal dan het Tsjechisch wel erg beperkt is. Wat betreft het loon zijn er ook nog wel wat verschillen. Het niveau van het brutoloon voor een hoger opgeleide werknemer ligt vaak toch nog zelfs onder het Nederlands minimum loon. Het is niet verkeerd om de prijzen van goederen met twee te vermenigvuldigen om een beetje een vergelijk te kunnen maken. Als je dan kijkt naar de prijzen van onroerend goed anno 2008 hier dan schrik je toch wel een beetje. Tsjechië is een duur land geworden! Maar daarover later een keer meer. Een ander feit is dat de lonen in Tsjechië achteraf betaald worden. Waar we in Nederland gewend zijn om het loon nog dezelfde maand te krijgen (dus feitelijk 5-10 dagen van te voren) is het in Tsjechië normaal dat je je loon pas rond de 20e van de volgende maand ontvangt. Dat betekend dat je al bijna twee maanden aan het werkt bent voordat je je eerste loon ontvangt. Dat is toch wel een belangrijk feit om rekening mee te houden als je de overstap maakt.
Links
Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Praag, Tsjechië
Home in the Czech Republic
Expats.cz
